Dit op wetenschap gebaseerde stripverhaal over sport helpt je mentale gezondheid te verbeteren
- 31-3-2026
- Tekst:
John Rattray was het grootste deel van zijn leven niet veel bezig met de neurowetenschap. Hij had het te druk met skateboarden.
Rattray is een professioneel atleet in Californië, en ontwikkelde zijn carrière in het rusteloze ritme van de skateboardcultuur. 12 jaar lang heeft hij gereisd en gefilmd, en was hij altijd op zoek naar de volgende sessie.
Blessures stapelden zich op en zijn pro-carrière werd steeds onzekerder, dus hij begon te reflecteren op de ervaringen die mensen vormen.
Iets aan het skateboarden had voor hem een soort basis gevormd. En niet alleen voor hem, maar ook voor veel mensen om hem heen.
Hij wilde weten waarom.
Nu, jaren later, heeft Rattrays nieuwsgierigheid geleid tot Your Brain on Sport (YBOS), een stripverhaalserie waarin mentale gezondheid en breinwetenschap worden onderzocht in verhalen die herkenbaar zijn voor jonge atleten.
'Your Brain on Sport' is een stripverhaalserie waarin complexe neurowetenschap wordt omgezet in eenvoudige verhalen. Atleten krijgen zo meer inzicht in stress, emotieregulatie en welzijn.
"Wat ik met de strip wil, is deze ideeën omzetten in coole, kleinere verhalen waarin je één concept tegelijk kan uitpluizen", zegt Rattray. Hij geeft aan dat het doel is om de concepten in hapklare stukken te verdelen die het brein subtiel aansturen. "Ik wil graag wat duidelijkheid creëren over de manier waarop het brein en het zenuwstelsel samenwerken en hoe je fysieke beweging kunt gebruiken als een tool in je therapeutische toolkit."
Voormalig pro skater John Rattray heeft samengewerkt met traumadeskundigen en Nike onderzoekers om Your Brain on Sport te ontwikkelen, een stripverhaalserie waarin mentale gezondheid en breinwetenschap worden onderzocht.
"Wat ik met de strip wil, is deze ideeën omzetten in coole, kleinere verhalen waarin je één concept tegelijk kan uitpluizen. Ik wil graag wat duidelijkheid creëren over de manier waarop het brein en het zenuwstelsel samenwerken en hoe je fysieke beweging kunt gebruiken als een tool in je therapeutische toolkit."
Nike SB host nu twee digitale edities van de serie, geschreven door Rattray, jeugdhulpverlener Joel Pippus en neurowetenschapper Bruce Perry, PhD, MD en met sketches van skate-artiest Jon Horner: Regulation of Running en Healing Through Hoops.
In die laatste reflecteert Nike SB skateboarder Nicole Hause op haar eigen ervaring met depressie en therapie. In dit hoofdstuk, waarin jeugdbasketbalorganisatie Girls in the Game uit Chicago ook een rol speelt, wordt gekeken hoe fysieke beweging kan helpen bij een negatieve emotionele spiraal en hoe het je zenuwstelsel weer in balans kan brengen.
Het klinkt misschien tegennatuurlijk, maar Hause geeft aan dat skateboarden niet altijd de activiteit is die ze kiest als ze zich down voelt.
"Als je een pro skater bent, kan er soms veel druk op het skateboarden liggen", legt ze uit. "Je verwacht bepaalde dingen van jezelf, bijvoorbeeld dat je elke dag als een pro moet skaten. Als ik al een moeilijke dag heb, helpt het me beter om mijn hoofd leeg te maken door iets eenvoudigers te doen, zoals basketballen. Ik word minder emotioneel als ik de bal niet door de basket krijg dan wanneer een skateboardtruc niet lukt. Ik kom meer in mijn lichaam en uit mijn hoofd."
Dat inzicht is het beginpunt van het verhaal, waarin geïllustreerd wordt hoe de keuze voor een andere activiteit je lichaam soms kan helpen om te schakelen en te resetten. Door hoe belangrijk het bericht was, naast de kans om samen te werken met Rattray, was het voor Hause een makkelijke keuze om mee te doen.
"John is een legende in de skatewereld", zegt ze. "Toen ik over het project hoorde, wilde ik meteen meedoen."
Your Brain on Sport
De weg naar YBSO begon echter al tientallen jaren eerder.
Rattray groeide op in Aberdeen, een oliestadje aan de noordoostkust van Schotland, in een huishouden waar verslaving en instabiliteit aan de orde van de dag waren. Zijn vader had een ernstige alcoholverslaving en thuis kon het er chaotisch en onvoorspelbaar aan toe gaan.
Skateboarden werd een levenslijn. In de skateboard scene vond Rattray wat hij nu beschrijft als een "stabiele groep jonge creatievelingen", een community die hem stabiliteit gaf waar hij dat nergens anders vond.
"Ik weet niet waar ik was geweest als ik het skateboarden niet had ontdekt", zegt hij.
Zijn vader overleed toen Rattray 13 jaar was. Op dat moment was skateboarden al een vast onderdeel van zijn tienerleven geworden. Hij dacht er toen niet over na in neurowetenschappelijke termen, maar wist simpelweg dat het leven op een skateboard met vrienden om zich heen een stuk draaglijker was.
Jaren later, in 2011, overleed Rattrays zus door zelfdoding. In de pijnlijke nasleep van die gebeurtenis dacht hij steeds dieper na over de reden dat skateboarden zo'n veilige haven was. Hij las over trauma, het zenuwstelsel en de langetermijneffecten van een moeilijke jeugd. Tijdens deze zoektocht stuitte hij op het werk van Dr. Perry, die hem later zou helpen bij het schrijven van de strip.
Nike SB skateboarder Nicole Hause speelt een rol in Healing Through Hoops, waarin ze reflecteert op haar eigen ervaring met depressie en therapie.
"Als ik al een moeilijke dag heb, helpt het me beter om mijn hoofd leeg te maken door iets eenvoudigers te doen, zoals basketballen. Ik word minder emotioneel als ik de bal niet door de basket krijg dan wanneer een skateboardtruc niet lukt."
Nicole Hause, Nike SB skateboarder
Nadat Rattray Dr. Perry's boek What Happened to You? had gelezen, ontdekt hij iets wat de neurowetenschapper het 'neurosequential model' noemt: een kader waarin ervaringen in de jonge jaren, stress en de regelgevende systemen van het lichaam worden verbonden.
Die ontdekking was een Eureka-moment.
Voor het eerst kon Rattray de patronen die hij in zijn leven zag onder woorden brengen. De chaos van zijn jeugd, de emotionele last die zijn gezin droeg en de reden dat skateboarden hem zo'n sterk gevoel van stabiliteit had gegeven.
Hij weet nog dat hij dacht: "Waarom heeft niemand me hier ooit over verteld? Dit verklaart alles wat ik heb ervaren."
Rattray (rechts) en Joel Pippus, jeugdhulpverlener bij Push to Heal, waren recent aanwezig bij een expositie in Calgary, waar een printversie van de tweede editie van YBOS werd tentoongesteld.
"Ritme helpt bij regulatie. Dat is een van de ideeën die bij atleten het sterkst blijft hangen."
Brett Kirby, Nike NSRL Senior Principal Scientist
Nu dient de stripverhaalserie van Rattray niet alleen als een vorm van storytelling, maar ook als leermiddel voor Dr. Perry's 'neurosequential model in sport' (NM-Sport), waarbij hij zijn onderzoek toepast in atletische omgevingen.
Een van de belangrijkste concepten is hoe het brein reageert op stress en hoe uitdagingen met de juiste intensiteit veerkracht kunnen helpen opbouwen.
"Een van de belangrijkste dingen om te weten over de stresssystemen van het brein is dat gematigde, voorspelbare stress het brein juist sterker kan maken", legt Dr. Perry uit. "Net als trainen bij sport. Je stelt je lichaam bloot aan beheersbare uitdagingen, zodat het zich kan aanpassen."
Hij zegt dat sport in die zin iets biedt wat veel traditionele interventies in de mentale gezondheid niet bieden: herhaaldelijke mogelijkheden om uitdaging, regulatie en herstel te ervaren in een community die je steunt.
"Als een kind onderdeel is van een team," zegt Dr. Perry, "zal het veel meer mogelijkheden krijgen om te herstellen dan als het kind een keer per week naar een therapeut gaat."
Beweging op zichzelf speelt ook een hele belangrijke rol. Ritmische activiteiten met een patroon, zoals wandelen, hardlopen, skateboarden of met een basketbal dribbelen, sturen signalen via het zenuwstelsel die je emotionele gemoedstoestand kunnen reguleren.
Brett Kirby, Nike’s Senior Principal Scientist bij het Nike Sport Research Lab (NSRL), maakte deel uit van een vroegtijdige trainingsgroep voor het NM-Sport-programma, en verbond de concepten van Dr. Perry aan het perspectief van Nike bij atletische training en prestatie-omgevingen.
"Ritme helpt bij regulatie", zegt Kirby. "Dat is een van de ideeën die bij atleten het sterkst blijft hangen."
In de eerste editie van de strip, Regulation of Running, heeft Kirby geholpen deze principes te vertalen, en onderzoekt hij hoe cadans en herhaaldelijke bewegingen atleten kunnen helpen hun zenuwstelsel te reguleren.
Kirby legt uit dat hardlopen op een natuurlijke manier het soort ritme creëert waarop het brein reageert.
"Als we atleten fysiek trainen, denken we aan doseren: voorspelbare, gematigde blootstelling waaraan het lichaam zich kan aanpassen", zegt hij. "Hetzelfde geldt voor stress en emotionele ervaringen. Je bereidt je op dat soort momenten op dezelfde manier voor."
Het idee dat het doel van sport zowel prestatietraining als emotieregulatie kan zijn, is de kern van YBOS.
Dr. Perry heeft via zijn werk ontdekt dat het ontzettend moeilijk is om de neurowetenschap te vertalen naar dagelijks taalgebruik, en dat is een van de redenen dat hij zo enthousiast is over de stripserie van Rattray. Toen de voormalig pro skater de eerste sketches deelde, was de wetenschapper 'verbluft' over hoe duidelijk de ideeën naar voren kwamen.
"Hij heeft deze concepten nauwkeuriger vertaald dan de meeste mensen waarmee ik al jaren werk", zegt Dr. Perry. "Het is ontzettend moeilijk om complexe ideeën toegankelijk te maken. Hij kreeg dat voor elkaar op een manier die voor jonge atleten herkenbaar is."
"Als je een pro skater bent, kan er soms veel druk op het skateboarden liggen", legt Hause uit. "Je verwacht bepaalde dingen van jezelf, bijvoorbeeld dat je elke dag als een pro moet skaten."
"Met dit project kreeg ik de kans om me kwetsbaar op te stellen, en misschien helpt dat iemand anders ook."
Nicole Hause, Nike SB skateboarder
Het YBOS initiatief ontstond op basis van een groter project van Rattray, Why So sad?, waarin skateboarden wordt ingezet als platform om de bewustwording over depressie en zelfmoordpreventie te vergroten. Er zijn community-evenementen, storytelling en eerdere stripsamenwerkingen ontwikkeld om binnen de skateboardcultuur het gesprek aan te gaan over mentale gezondheid.
Why So Sad? en YBOS worden ondersteund door de nationale non-profitorganisatie Center for Healing and Justice Through Sport (CHJS), Push to Heal en Hull Services, organisaties voor de mentale gezondheid in Calgary, en de Nike Social and Community Impact , die ook samenwerkt met CHJS om non-profitpartners te trainen die de toekomst van de jeugdsport wereldwijd vormgeven.
Gedrukte limitededition-uitgaven van Healing Through Hoops zijn uitgedeeld op benefietevenementen, en de digitale versie is binnenkort online beschikbaar. Regulation of Running is live beschikbaar via Nike SB.
Hause geeft aan dat het project symbool staat voor wat ze heeft ervaren als een groter onderdeel van Nike's inzet om atleten te supporten, een aanpak die atleten aanmoedigt om welzijn te prioriteren en openlijk te spreken over mentale gezondheid.
"In essentie wil Nike goed voor z'n atleten zorgen", zegt ze. "Het is een bedrijf dat onze mentale gezondheid belangrijk vindt, en wil dat we gezond en gelukkig zijn."
Ze geeft aan dat haar deelname aan de strip haar een kans gaf om open over haar eigen ervaringen te spreken, iets wat niet altijd makkelijk is in de wereld van professioneel sporten.
"Met dit project kreeg ik de kans om me kwetsbaar op te stellen," zegt Hause, "en misschien helpt dat iemand anders ook."
Crisis Text Line, een non-profitpartner van Nike, is een gratis, vertrouwelijke organisatie voor mentale gezondheid waar je 24/7 mee kunt chatten. De dienst is beschikbaar in het Engels en in het Spaans, en biedt support zonder te oordelen op momenten dat mensen het nodig hebben. Inwoners van de VS kunnen altijd in contact komen met vrijwillige crisisconsulenten door het woord STRONG te sms'en naar 741741.