Martin Lotti vaart een nieuwe creatieve koers bij Nike

Bij Nike gaan werken gebeurde niet in één rechte lijn, en dat is precies de bedoeling, zou Lotti zeggen. Na de middelbare school in Zwitserland, ging hij naar het ArtCenter College of Design in Pasadena, Californië. Een vrouw waarmee hij het vak visuele communicatie volgde, vertelde dat ze stage had gelopen bij Nike. Lotti was meteen geïnteresseerd. Hij stuurde een sollicitatiebrief en Nike bood hem een baan aan. Later zou hij met deze klasgenoot, Linda Mai-Lotti, trouwen. Een aspect van het verhaal dat hij vertelt met een glimlach die verraadt dat hij het zelf amper kan geloven.

Waar Nike volgens Lotti voor stond en nog steeds staat, kende hij niet vanuit Europa. "In Zwitserland gaat alles meer stap voor stap",  zegt hij. "Je wordt steeds wat meer vrijgelaten. Maar in de VS liggen de kansen gewoon voor het oprapen. Het maakt niet uit hoe oud je bent of waar je vandaan komt. Als je een goed idee hebt, krijg je de kans om het te ontwerpen."

Dat geloof, dat potentieel geen plafond kent, werd de basis van waaruit Lotti ontwerpt, leidt en de wereld ziet.

Tegenwoordig is Lotti Chief Design Officer van Nike en vertegenwoordigt hij de Swoosh op belangrijke culturele momenten zoals de Design Week in Milaan. Ook is hij verantwoordelijk voor product en concept binnen het hele bedrijf, een grote verantwoordelijkheid die hij benadert met dezelfde nuchterheid als zijn hele carrière. Een goede ontwerper kan allereerst goed luisteren, zegt hij, want maken is zo afhankelijk van de input van atleten, van data. Het product moet ondersteund worden door de juiste storytelling. Het waarom van je creatie, voor wie je ontwerpt en wat het probleem is dat je wil oplossen, is het verschil tussen een ontwerper en een kunstenaar. "Ontwerpen is niet alleen uitvoeren of schetsen, we lossen problemen op", zegt Lotti. "Bill Bowerman heeft dit verankerd in het DNA van het bedrijf: Je maakt met een reden, niet alleen omdat je het kunt." Hij benadrukt ook dat het geen simpele taak is. "Creativiteit wordt vaak geromantiseerd. Maar het is lastig! Ik denk dat het een soort marathon is, Het heeft tijd nodig, je moet je erin vastbijten en aan het einde ben je uitgeput en euforisch."

De drang om dat proces voort te zetten zit diep in Lotti verankerd. Er is een uitspraak waar hij steeds weer naar terugkeert, de leidraad voor alles wat hij maakt:  mensen laten vliegen.  Hij begreep de reikwijdte ervan pas toen zijn team ging samenwerken met de Make-A-Wish Foundation. Toen zag hij dat de wens van heel zieke kinderen was om tijd door te brengen met ontwerpers van Jordan Brand.

"Niet iedereen kan Michael Jordan zijn, maar iedereen kan voor een gevoel zorgen bij iemand anders", zegt hij met gepaste stem. Hij kiest zijn woorden zorgvuldig. "Na zoiets, kom je niet de volgende dag binnen om gewoon weer een schoen te maken."

Hij grijpt terug op het idee van Steve Jobs om een deuk in het universum achter te laten, om je platform te vinden en het doelbewust te gebruiken. "We hebben dit bereik, en ik beschouw dat niet als vanzelfsprekend", zegt hij . "Het is niet zomaar een kans. Het is een verplichting om impact te maken."

Die impact is te voelen binnen Nike. "Er is niemand die me meer pusht dan Martin", zegt Nicole Graham, EVP en Chief Marketing Officer. "Hij is zo goed dat je zelf ook beter wilt worden, hij heeft fantastische ideeën waardoor jij ook met een een goed idee wilt komen." Die mindset komt volgens Graham door hoe Lotti de wereld ziet. "Hij kan op straat lopen en 18 verschillende dingen zien die interessant kunnen zijn voor een project waar we aan werken, kleur, materiaal, lettertype, topografie. Hij ademt creativiteit en design."

De ontwerpfilosofie van Lotti gaat verder dan esthetiek of functionaliteit. Hij wil dat zijn teams atleten echt begrijpen. Niet alleen wat ze zoeken in een product, maar wat ze drijft, wat ze mee willen nemen het veld op, waardoor ze zich gezien en geïnspireerd voelen.

In 2014 beschreef een Braziliaanse voetballer zijn waarom aan het team van Lotti: We spelen uit liefde voor het spel en uit liefde voor Brazilië", zei de speler, terwijl hij zijn shirt vastpakte. Dat gebaar maakte iets los. Het voetbalshirt was niet alleen maar een kledingstuk, het was een symbool van trots en de belichaming van een doel.

Dat jaar zette het team  nascido para jogar futebol , geboren om te voetballen, op de binnenkant van het shirt. Zodat elke keer als een speler zijn hand op zijn hart hield tijdens het volkslied, hij dat doel daaronder voelde.

"Je luistert niet alleen naar wat atleten zeggen over wat ze nodig hebben", zegt Lotti "Je wil de persoon echt horen. Je wil begrijpen wat ze beweegt."

Soms is de inspiratie van Lotti en zijn team meer abstract. Die kwam op in het geharkte grind van een zen-tuin in Kyoto, Japan, dat de geometrie van de buitenzool vormde van de Nike Kyoto, de eerste door yoga geïnspireerde schoen van het merk, met een bovenwerk dat een subtiele knipoog is naar de wikkeling van de kimono. Inspiratie kan ook zitten in het sobere, aardse kleurenpalet van IJsland, dat een trainingscollectie voor de herfst en feestdagen heeft vormgegeven.

Dit is een van de cadeautjes van je basis hebben in Portland, volgens Lotti. Je moet erop uit om te zoeken en leren. "We zijn meer wereldburgers, ik hou daarvan want er openen vele deuren als je naar nieuwe plekken gaat."

Zijn vrouw Linda beschrijft Lotti als een atleet, niet alleen letterlijk (hij deed mee aan snowboardwedstrijden en was snowboardleraar), maar ook wat betreft de manier waarop hij met zijn werk bezig is. Toen hun docent op school ze vroeg 10 schetsen te maken, maakte hij er 20. Niet omdat het moest, maar omdat het werk voor hem leefde en hij het steeds wilde verbeteren. Nieuwsgierigheid is voor Lotti niet iets dat je even uitzet.

Die energie komt overal bovendrijven. Een recent bezoek aan een autodealer eindigde erin dat de verkoper hem een baan aanbood, en dat was niet per se een grap. Hij kwam aan en wist meer van elk model en elke optie dan de medewerkers zelf. "Hij kan focus houden en blijven werken tot hij met de oplossing komt", zegt Linda. "Zoals een topatleet met een onuitputtelijke hang naar groei en verbetering. Maar dan in een andere arena."

We zitten in de Energy Product Design ruimte in het Mia Hamm-gebouw, en Lotti bladert door de pagina’s van de Nike Design Annual, een dik tijdschrift met een uitgebreid overzicht van het beste wat het Nike merk het afgelopen jaar heeft gedaan met een reeks momenten rond sport, atleten en productontwikkeling. "We kijken zo erg naar de toekomst, dat terugkijken bijna een vorm van catharsis is. Het tijdschrift kun je zien als benchmark, als je in dit boek wilt staan dan moet je werk van een bepaald niveau zijn", zegt Lotti. "Het is een manier om het team te vieren."

Het team dat Lotti heeft samengesteld noemt Graham uniek. "Een van Martins meest waardevolle bijdragen aan Nike is de creatieve community die hij heeft laten ontstaan", zegt ze. "Als je in Martin Lotti's team zit dan voel je je een van de creatiefste mensen in de wereld. En dat is precies wat hij wil dat je voelt, hoe hij mensen laat voelen.

De impact daarvan zie je in de Nike Design Annual van dit jaar, waarin 25 van de meest innovatie stukken staan die gemaakt zijn in 2025. Veel daarvan zijn onverwachte prestaties die buiten de gebaande paden vallen, zoals de Nike Radical AirFlow met lange mouwen voor ultramarathons. Mensen waren in het begin sceptisch over het lange mouwen-shirt dat je juist moest afkoelen, zegt Lotti, waarbij sommigen het zelfs liefkozend de kersttrui noemden. Lotti moet er nog steeds om lachen. "Draag het en je gelooft het", zegt hij, "het is airconditioning voor je lichaam. Je zwaait met je armen terwijl je rent, en het materiaal creëert kleine wervels van luchtstroming. Dat is de geometrie ervan, het koelt op een natuurlijke manier."

Tijdens ons gesprek benadrukte Lotti hoe uniek het is om bij een bedrijf als Nike aan design te werken: de baanbrekende technologie, zoals de nog opkomende mogelijkheid om prototypes te maken met 3D-printers of virtuele mock-ups; de focus op duurzaamheid, zichtbaar in  het nieuwe basismateriaal Nike Aero-FIT voor  alle voetbalshirts die beter ventilerend zijn voor atleten  en  met een lagere milieu-impact worden geproduceerd; en het  Mind Science team, dat zich richt op het verbeteren van de ervaring van atleten vanaf de nek.

Deze diepgang en veelzijdigheid vormen de perfecte balans tussen menselijkheid, ondernemerschap en technologie waar Lotti naar streeft. Dat zelfs de executive chairman, Mark Parker, een designachtergrond heeft, maakt het werk voor Lotti’s nog bevredigender. "Het maakt ons leven zoveel makkelijker om design te zien als onderdeel van de basis van het bedrijf", zegt hij, terwijl hij met zijn vingertoppen over de tafeloppervlakte gaat. "Het is geen bijzaak. Het staat centraal bij alles wat we doen."

Dat geloof strekt zich uit tot hoe Lotti over risico denkt, niet als iets om te beheersen, maar als iets om te omarmen, om Nike naar nieuwe hoogten te brengen. "Atleten nemen elke dag een ingecalculeerd risico", zegt hij. "Ze proberen niet hun snelste tijd, krachtigste service of zwaarste gewicht te evenaren; ze willen beter worden. De allerbeste."

Waarom zouden we dat niet allemaal doen?